فَالخَيرُ : الصِّحَّةُ وَ الغِنى ، وَ الشَرُّ : المَرَضُ وَ الفَقرُ ، ابتِلاءً وَ اختِبارا . « 1 » يعنى در اين سخن خداوند ، خير ، همان تن‌درستى و بىنيازى ، و شر نيز همان بيمارى و فقر است كه آزمون و امتحان هستند . 1 / 1 پاكسازى جان : در مورد خطاكاران ، نقش تربيتى بيمارى در پاره‌كردن پرده‌هاى غفلت ، بيدار كردن آنها و تزكيه جانشان از ناپاكىها و آلودگىها تجلّى مىيابد ، چونان كه اميرمؤمنان فرموده است : إذَا ابتَلَى اللّهُ عَبدا أسقَطَ عَنهُ مِنَ الذُّنوبِ بِقَدرِ عِلَّتِهِ . « 2 » چون خداوند ، بنده‌اى را مبتلا به بيمارى كند ، به اندازه بيمارىاش از گناهان او فرو مىكاهد . 1 / 2 : تكامل انسان : امّا بيمارى نيكوكاران و پرهيزگاران ، مرتبه آنان در پيشگاه خداوند را بالاتر مىبرد و به تكاملشان مىانجامد ، چنان كه از پيامبر خدا نقل شده است كه فرمود : إنَّ الرَّجُلَ لَيَكونُ لَهُ الدَّرَجَةُ عِندَ اللّهِ ، لا يَبلُغُها بِعَمَلِهِ حَتّى يُبتَلى بِبَلاءٍ فى جِسمِهِ ، فَيَبلُغُها بِذلِكَ . « 3 » مرد ، گاه داراى مرتبه‌اى در پيشگاه خداوند است ، كه به عمل خويش بدان نمىرسد تا آن هنگام كه به ابتلايى در جسم خود آزموده شود و بدين واسطه به آن مرتبت برسد . با توجّه به آثار تربيتى بيمارى در زندگى انسان ، اين كه شخص در همه عمر سالم بماند و هيچ‌گاه بيمار نشود ، از ديدگاه احاديث رسيده از پيشوايان ، پديده‌اى نكوهيده است . پيامبر خدا در اين باره مىفرمايد :

--> ( 1 ) الدعوات : ص 168 ح 469 . ( 2 ) ر . ك : دانش‌نامه احاديث پزشكى : ج 1 ص 147 ح 176 . ( 3 ) ر . ك : حكمت‌نامه پيامبر اعظم صلى اللّه عليه و آله : ج 7 ص 10 ح 4810 .